<< Chapter < Page Chapter >> Page >

Huise van klei: mens en dier

  • Termiete bou groot neste van klei wat ‘n aantal meters bo die grond uitstaan. Die klei bak hard in die son van die tropiese lande waar hierdie termiete voorkom.
  • In Afrika, Sentraal-Amerika en die suidelike state van die VSA word huise vandag nog van klei gebou. Kleistene en hout vorm die struktuur van die huis. Dan word meer klei oor die raamwerk gepak en gelos om in die son droog te bak. ‘n Baie interessante feit is dat kleihuise 30% – 40% energie bespaar in areas waar die dae warm en die nagte koel is. Die klei absorbeer hitte gedurende die dag en stel dit vry in die nag; dus word ‘n gemaklike temperatuur in die huis ervaar.
  • Sekere voëls maak ook gebruik van klei om hul neste te bou.

Opdrag 2:

Soek inligting en gee skriftelike terugvoering oor ‘n voël wat klei gebruik om sy nes te bou.

  1. Soort voël:
  2. In watter land kom hierdie voëlspesie voor?

3. Waar bou die voël sy nes?

4. Maak ‘n eenvoudige skets van die: a) voël

b) nes

  1. Watter voordele bied die klei-nes?

Totaal: 10

3. Metale

Uit al die groepe materiale wat gebruik word om goed te maak, is metale een van die belangrikste. Daar is bepaalde funksies waarvoor slegs metaal gebruik kan word. In sulke gevalle kan geen ander materiaal as plaasvervanger gebruik word nie. Kyk om jou heen en sien hoe jou lewe van soggens vroeg tot saans laat van metale afhanklik is. Dink maar net aan vervoer en boerdery-implemente. Die eerste metaalvoorwerpe het reeds 9500 v.C. bestaan: goud, silwer, koper en yster.

Metale kan aan hul voorkoms herken word:

Metaalvoorwerpe blink gewoonlik.

Metale is goeie geleiers van hitte en elektrisiteit.

Baie is geskik vir die produksie van klank. Dit lui byvoorbeeld as jy daarteen slaan. Kerkklokke word van brons gemaak.

Metale kan in enige vorm gegiet word. Lood is ‘n metaal wat sag en buigbaar is. Velle lood is veral vroeër op dakke gebruik, veral die dakke van kerke en skole.

Staal is ‘n mengsel van yster en ander bestanddele. Munte is ook van ’n metaalmengsel gemaak.

Interessante feite:

Die boom van ‘n kastrol moet ‘n goeie geleier van hitte wees.

Nie alle metale is geskik vir die kook van kos nie.

Gegote yster, vlekvrye staal, aluminium, staal en koper word vir die vervaardiging van kastrolle gebruik.

As staal in die reën gelos word, sal dit roes. Water en suurstof in die lug het ‘n uitwerking op die yster in die staal om ‘n nuwe stof te vorm, naamlik roes.

Assessering

LU 1

WETENSKAPLIKE ONDERSOEK Die leerder is in staat om met selfvertroue op weetgierigheid oor natuurlike verskynsels te reageer, en om binne die konteks van wetenskap, tegnologie en die omgewing verbande te ondersoek en probleme op te los.

Dit is duidelik wanneer die leerder:

1.1 ondersoeke beplan;

1.2 ondersoeke uitvoer en data versamel;

1.3 data evalueer en bevindinge kommunikeer.

LU 3

WETENSKAP, DIE SAMELEWING EN DIE OMGEWING Die leerder is in staat om begrip van die onderlinge verband tussen wetenskap en tegnologie, die samelewing en die omgewing te toon .

Dit is duidelik wanneer die leerder

3.1 wetenskap en tegnologie in die konteks van geskiedenis en inheemse kennis verstaan: identifiseer wyses waarop produkte en tegnologieë uit ander tye en kulture aangepas is;

3.2 die impak van wetenskap en tegnologie verstaan: identifiseer die positiewe en negatiewe effekte van wetenskaplike ontwikkelinge of tegnologiese produkte op mense se lewenskwaliteit en/of die omgewing.

Memorandum

Navorsing

Opdrag 1:

Vrae:

  1. Die pot kan water hou.
  2. Die ruimte tussen die deeltjies klei is nou so klein omdat dit drooggebak is, dat dit nie meer water deurlaat nie.
  3. ja
  4. Bakke vir oonde Blompotte

Tuinpotte

Breekgoed – borde, koppies, ens.

  1. Om huise te bou.

Om kleipotte te maak vir water, ens.

Opdrag 2:

Navorsing: voël, bv. swaeltjies (sien assesseringsrubriek)

Roes: water + suurstof = roes

Questions & Answers

what does nano mean?
Anassong Reply
nano basically means 10^(-9). nanometer is a unit to measure length.
Bharti
do you think it's worthwhile in the long term to study the effects and possibilities of nanotechnology on viral treatment?
Damian Reply
absolutely yes
Daniel
how to know photocatalytic properties of tio2 nanoparticles...what to do now
Akash Reply
it is a goid question and i want to know the answer as well
Maciej
characteristics of micro business
Abigail
for teaching engĺish at school how nano technology help us
Anassong
Do somebody tell me a best nano engineering book for beginners?
s. Reply
what is fullerene does it is used to make bukky balls
Devang Reply
are you nano engineer ?
s.
fullerene is a bucky ball aka Carbon 60 molecule. It was name by the architect Fuller. He design the geodesic dome. it resembles a soccer ball.
Tarell
what is the actual application of fullerenes nowadays?
Damian
That is a great question Damian. best way to answer that question is to Google it. there are hundreds of applications for buck minister fullerenes, from medical to aerospace. you can also find plenty of research papers that will give you great detail on the potential applications of fullerenes.
Tarell
what is the Synthesis, properties,and applications of carbon nano chemistry
Abhijith Reply
Mostly, they use nano carbon for electronics and for materials to be strengthened.
Virgil
is Bucky paper clear?
CYNTHIA
so some one know about replacing silicon atom with phosphorous in semiconductors device?
s. Reply
Yeah, it is a pain to say the least. You basically have to heat the substarte up to around 1000 degrees celcius then pass phosphene gas over top of it, which is explosive and toxic by the way, under very low pressure.
Harper
Do you know which machine is used to that process?
s.
how to fabricate graphene ink ?
SUYASH Reply
for screen printed electrodes ?
SUYASH
What is lattice structure?
s. Reply
of graphene you mean?
Ebrahim
or in general
Ebrahim
in general
s.
Graphene has a hexagonal structure
tahir
On having this app for quite a bit time, Haven't realised there's a chat room in it.
Cied
what is biological synthesis of nanoparticles
Sanket Reply
what's the easiest and fastest way to the synthesize AgNP?
Damian Reply
China
Cied
types of nano material
abeetha Reply
I start with an easy one. carbon nanotubes woven into a long filament like a string
Porter
many many of nanotubes
Porter
what is the k.e before it land
Yasmin
what is the function of carbon nanotubes?
Cesar
I'm interested in nanotube
Uday
what is nanomaterials​ and their applications of sensors.
Ramkumar Reply
what is nano technology
Sravani Reply
what is system testing?
AMJAD
preparation of nanomaterial
Victor Reply
how did you get the value of 2000N.What calculations are needed to arrive at it
Smarajit Reply
Privacy Information Security Software Version 1.1a
Good
Berger describes sociologists as concerned with
Mueller Reply
Got questions? Join the online conversation and get instant answers!
QuizOver.com Reply

Get the best Algebra and trigonometry course in your pocket!





Source:  OpenStax, Natuurwetenskappe graad 5. OpenStax CNX. Sep 23, 2009 Download for free at http://cnx.org/content/col10980/1.2
Google Play and the Google Play logo are trademarks of Google Inc.

Notification Switch

Would you like to follow the 'Natuurwetenskappe graad 5' conversation and receive update notifications?

Ask