<< Chapter < Page Chapter >> Page >

Natuurwetenskappe

Graad 8

Biodiversiteit: aanpassings en oorlewing

Module 27

Oorlewing: hoe diere by hul leefwyse aangepas is

Tipes Aanpassings

Daar is verskeie soorte aanpassings. In hierdie leereenheid gaan ons kyk na aanpassings by diere ten opsigte van voedingswyse en ten opsigte van beskerming deur middel van kleur.

A. Aanpassings ten opsigte van Voedsel

  • om voedsel te kan bekom
  • om voedsel te kan inneem

B. Aanpassings ten opsigte van Kleur

  • om hulleself te beskerm

A. voedselaanpassings

Alle diere benodig kos om aan die lewe te bly. Nie net moet hulle die kos vind nie maar hulle liggame moet aangepas wees om dit in te neem en ook te verteer.

Die inneem en vertering van voedsel staan saam bekend as VOEDING .

Aktiwiteit:

Om verworwe kennis aan te wend om nuwe kennis te bekom

Die algemeenste voedingsaanpassings is: (Voltooi uit jou voorkennis)

HERBIVORE

KARNIVORE

OMNIVORE

Herbivore

  • Plantmateriaal het nie baie voedingswaarde nie. Herbivore moet dus baie blaarmateriaal eet.
  • Hulle moet groot pense hê om al die materiaal te stoor – party moet herkou.
  • Blare is hard met dorings, hare, growwe stingels en slegte smaak.
  • Herbivore moet dus sterk kaakspiere hê met maaltande

Noem twee voorbeelde van ’n herbivoor uit elk van die volgende kategorieë:

1. soogdiere

2. voëls

3. insekte

Karnivore

  • Vleis het meer voedingswaarde maar dit moet gejag en gevang word.
  • Karnivore moet dus vinnig en sterk wees met kloue of sterk snawels.
  • Hulle moet skerp tande en sterk kaakspiere hê.
  • Hulle hoef nie groot hoeveelhede kos in hul spysverteringskanale te stoor nie.

Noem twee voorbeelde van ’n karnivoor uit elk van die volgende kategorieë:

1. soogdiere

2. voëls

3. insekte

Omnivore

  • Aangesien hulle beide plant- en diermateriaal eet, moet hulle vir beide tipes voedsel aangepas wees: skerp- sowel as maaltande; goed ontwikkelde spysverteringstelsel; moet prooi kan vang.

Noem twee voorbeelde van ’n omnivore uit elk van die volgende kategorieë:

1. soogdiere

2. voëls

3. insekte

Die algemeenste aanpassing ten opsigte van hierdie voedingswyses is die GEBIT in die skedel van die dier.

  • Gebit verwys na die tande in die skedel.
  • Daar is VIER soorte tande.

Skryf die funksies van elk by die onderskeie voedingswyses neer.

Snytande
Herbivoor
Karnivoor
Omnivoor
Oogtande
Herbivoor
Karnivoor
Omnivoor
Voorkieste
Herbivoor
Karnivoor
Omnivoor
Kiestande
Herbivoor
Karnivoor
Omnivoor

HERBIVORE: moet afsny/knaag en maal – dus goeie snytande en maaltande

KARNIVORE: moet byt en skeur – dus goeie snytande en oogtande; kiestande het vorm van skeurtande en nie maaltande nie.

OMNIVORE: alle tande moet ewe goed werk en ontwikkel wees.

LU 2.1; LU 2.4

Aktiwiteit:

Om korrek te identifiseer

Tande

Bestudeer die sketse en beantwoord die vrae wat volg:

1. Watter skets is ’n kiestand? Hoekom sê jy so?

2. Van watter soort dier kom die kiestand waarskynlik?

3. Identifiseer die ander tand en gee ’n rede vir jou keuse.

Skedels en soorte gebit

Bestudeer die volgende sketse en voltooi die opdrag:

Skets 1:

Voedingsoort (herbivoor, karni­voor of omnivoor)

Redes

Dier wat moontlik voorgestel word (bv. skaap)

Skets 2:

Voedingsoort (herbivoor, karni­voor of omnivoor)

Redes

Dier wat moontlik voorgestel word (bv. skaap)

Skets 3:

Voedingsoort (herbivoor, karni­voor of omnivoor)

Redes

Dier wat moontlik voorgestel word (bv. skaap)

Assessering vir UITKENNING:

Kon jy die sketse korrek identifiseer en die vrae beantwoord?

[LU 2.1]

Opdrag:

Ons het nou gekyk na wyses waarop diere ten opsigte van hul gebit en tande by ’n bepaalde voedingswyse aangepas het. Gebruik nou jou kennis van katte, leeus en luiperds en beskryf hoe die liggame van karnivore by dié voedingswyse aangepas het.

[LU 2.4]

B. kleuraanpassings

Elke dier in die natuur is ’n moontlike PROOI vir ’n ander organisme. Hulle moet hulleself dus ten alle koste beskerm – ter wille van OORLEWING.

Ter illustrasie van maniere om vyande te uitoorlê, kyk ons na KLEURAANPASSINGS :

  • Kamoeflering (kleuraanpassing – om onherkenbaar te wees)
  • Waarskuwings (kleuraanpassing om te waarsku – gif of slegte smaak)

Mimikrie (nabootsing)

Kamoeflering

Die dier wil met sy natuurlike omgewing saamsmelt deur:

Kleur, bv. groen sprinkaan op gras

Patrone, bv. mot op boombas

Strepe, bv. sekere paddas tussen riete

Vlekke, bv. naguil se vlerke

Kleurveranderinge, bv. verkleurmannetjie of visse

Baie mariene diere het ’n blinkwit onderkant en donker bokant

Kleurveranderinge met seisoene bv. poolvos

Kleuraanpassings wat met vormaanpassing gepaard gaan, bv. stokinsekte of landmeterruspe

Waarskuwende kleure

  • Die dier het opvallende of helder kleure maar wil waarsku teen slegte smaak, giftigheid of ’n onaangename stof.
  • Hulle het gewoonlik rooi, geel of wit kleuring op swart.
  • Byvoorbeeld:

Stinksprinkaan

Stinkmuishond

Skilpadkewers

Wespe

  • Ander, soos sekere motte (bv. die dennepoumot) het groot vlekke wat soos oë lyk om predatore af te skrik.

Mimikrie

  • In hierdie aanpassing boots die een gewoonlik ’n ander spesie na wat reeds suksesvolle oorlewing toon. Veral insekte maak hiervan gebruik.
  • Die een insek is die MODEL
  • Die ander is die NABOOTSER
  • Die swaelstertskoenlapper 9eerste skoenlapper) is ’n goeie voorbeeld van ’n na-aper. Die melkbosskoenlapper is die model.

’n Ander voorbeeld is vlieë wat wespe of bye naboots.

Aktiwiteit:

Om kleuraanpassings te identifiseer

Bestudeer die sketse en sê watter soort aanpassing telkens ter sprake is.

Assessering vir TOEPASSING:

Kon jy die korrekte aanpassings identifiseer?

[LU 2.4]

Assessering

LU 2

Wetenskaplike Kennis

Die leerder ken, interpreteer en pas wetenskaplike, tegnologiese en omgewingskennis toe.

Dit is bewys as die leerder:

2.1 sinvolle inligting kan onthou;

2.2 inligting in kategorieë kan plaas;

2.3 inligting kan interpreteer;

2.4 kennis kan toepas.

Memorandum

Oorlewing - dieraanpassings

Aktiwiteit: UITKENNING – tande en gebit

  • Kry voorbeelde van skedels vir lesing

Aktiwiteit: IDENTIFISEER - KLEURAANPASSINGS

  • Knip-en-plak-aktiwiteit

Questions & Answers

what does nano mean?
Anassong Reply
nano basically means 10^(-9). nanometer is a unit to measure length.
Bharti
do you think it's worthwhile in the long term to study the effects and possibilities of nanotechnology on viral treatment?
Damian Reply
absolutely yes
Daniel
how to know photocatalytic properties of tio2 nanoparticles...what to do now
Akash Reply
it is a goid question and i want to know the answer as well
Maciej
characteristics of micro business
Abigail
for teaching engĺish at school how nano technology help us
Anassong
Do somebody tell me a best nano engineering book for beginners?
s. Reply
what is fullerene does it is used to make bukky balls
Devang Reply
are you nano engineer ?
s.
fullerene is a bucky ball aka Carbon 60 molecule. It was name by the architect Fuller. He design the geodesic dome. it resembles a soccer ball.
Tarell
what is the actual application of fullerenes nowadays?
Damian
That is a great question Damian. best way to answer that question is to Google it. there are hundreds of applications for buck minister fullerenes, from medical to aerospace. you can also find plenty of research papers that will give you great detail on the potential applications of fullerenes.
Tarell
what is the Synthesis, properties,and applications of carbon nano chemistry
Abhijith Reply
Mostly, they use nano carbon for electronics and for materials to be strengthened.
Virgil
is Bucky paper clear?
CYNTHIA
so some one know about replacing silicon atom with phosphorous in semiconductors device?
s. Reply
Yeah, it is a pain to say the least. You basically have to heat the substarte up to around 1000 degrees celcius then pass phosphene gas over top of it, which is explosive and toxic by the way, under very low pressure.
Harper
Do you know which machine is used to that process?
s.
how to fabricate graphene ink ?
SUYASH Reply
for screen printed electrodes ?
SUYASH
What is lattice structure?
s. Reply
of graphene you mean?
Ebrahim
or in general
Ebrahim
in general
s.
Graphene has a hexagonal structure
tahir
On having this app for quite a bit time, Haven't realised there's a chat room in it.
Cied
what is biological synthesis of nanoparticles
Sanket Reply
what's the easiest and fastest way to the synthesize AgNP?
Damian Reply
China
Cied
types of nano material
abeetha Reply
I start with an easy one. carbon nanotubes woven into a long filament like a string
Porter
many many of nanotubes
Porter
what is the k.e before it land
Yasmin
what is the function of carbon nanotubes?
Cesar
I'm interested in nanotube
Uday
what is nanomaterials​ and their applications of sensors.
Ramkumar Reply
what is nano technology
Sravani Reply
what is system testing?
AMJAD
preparation of nanomaterial
Victor Reply
Got questions? Join the online conversation and get instant answers!
QuizOver.com Reply

Get the best Algebra and trigonometry course in your pocket!





Source:  OpenStax, Natuurwetenskappe graad 8. OpenStax CNX. Sep 12, 2009 Download for free at http://cnx.org/content/col11049/1.1
Google Play and the Google Play logo are trademarks of Google Inc.

Notification Switch

Would you like to follow the 'Natuurwetenskappe graad 8' conversation and receive update notifications?

Ask