<< Chapter < Page Chapter >> Page >

Natuurwetenskappe

Graad 9

Lewensprosesse: ‘n gesonde lewe

Module 7

Voortplanting by die mens

  • Voortplanting is die proses waardeur ‘n nageslag geskep word.
  • In die proses is dit nodig vir die GAMETE (geslagselle) om bymekaar uit te kom.
  • Die manlike gamete noem ons SPERMSELLE en die vroulike gamete OVA (ovums) of eierselle. Beide gamete dra die genetiese eienskappe vir die nuwe individu.

Spermsel en eiersel

  • In beide geslagte word die gamete eers na PUBERTEIT geproduseer wanneer hormone vanaf die brein die rypwordingsproses beheer.
  • Die selle word in die onderskeie geslagsorgane, nl. die TESTIS in die manlike individu en die OVARIUMS in die vroulike individu, geproduseer.

Manlike geslagsorgane:

  • Twee TESTIS buite die liggaam in die SKROTUM .
  • SPERMBUISE wat spermselle van testis af vervoer na PROSTAAT en ander kliere.
  • Vloeistof genaamd SEMEN wat al die voedingstowwe vir die bewegende spermselle bevat.
  • Die PENIS wat die oordragfunksie na die vroulike sisteem vervul – die vrystellingsproses noem ons EJAKULASIE .

Vroulike geslagsorgane:

  • Twee EIERLEIERS of FALLOPIESE BUISE vanaf ovaria wat eierselle afvoer – BEVRUGTING vind gewoonlik hierin plaas.
  • 'n UTERUS of BAARMOEDER net agter die blaas waarin die baba sal ontwikkel.
  • 'n VAGINA wat die sperme vanaf die penis ontvang – ook die geboortekanaal.

Manlike en vroulike geslagsorgane

Die menstruele siklus:

  • 'n Siklus wat in ‘n meisie plaasvind nadat sy puberteit bereik het (aanvang wissel tussen ouderdom 10 – 15 jaar).
  • Die siklus berei die vrou se liggaam voor vir moontlike swangerskap.
  • Dit behels die verdikking van die ENDOMETRIUM- laag aan die binnekant van die uterus – daar waar die embrio moet vasheg.
  • Verskeie hormone, soos PROGESTEROON en ESTROGEEN , speel 'n rol in die voorbereiding – hulle vlakke styg en daal en veroorsaak 'n wye reeks van veranderinge wat soms vir die meisie ongemak inhou, bv. buierigheid, teer borste, vogterughouding.
  • Halfpad deur die siklus vind die vrystelling van die eiersel uit die ovarium plaas – ons noem dit OVULASIE .
  • Die siklus, wat gewoonlik 28 dae duur, eindig wanneer die endometrium- laag losskeur en uitgewerp word – hierdie verwydering van endometriumweefsel noem ons MENSTRUASIE – dit duur van 3 - 7 dae. .
  • Die meisie gebruik beskermende sanitêre doekies of tampons om die vloei van bloed te absorbeer.

Bevrugting: die versmelting van 'n manlike sperm met 'n vroulike eiersel om 'n sigoot te vorm

  • Dit vind in die fallopiese buis plaas.
  • 'n Spesiale chemiese membraan vorm onmiddellik en geen ander sperm kan die ovum binnedring nie.

Swangerskap:

  • Die sigoot begin onmiddellik verdeel in meer selle – vorm nou 'n EMBRIO .
  • 'n Chemiese boodskap gaan reg deur die vrou se liggaam en verskeie veranderinge vind plaas.
  • Die EMBRIO ontwikkel en word aan die wand van die UTERUS , nl. die ENDOMETRIUM , vasgeheg in die proses van IMPLANTERING .
  • 'n PLASENTA vorm waar die embrio vasgeheg is en dit voed die embrio terwyl dit ontwikkel as 'n fetus – dit is vas aan die fetus met die NAELSTRING.
  • Deur die NAELSTRING word die ontwikkelende embrio van voedingstowwe en suurstof voorsien – dit verwyder ook afvalprodukte soos koolstofdioksied.
  • Die embrio onwikkel en na sowat twee maande staan dit bekend as 'n FETUS.
  • Die fetus ontwikkel in ongeveer 280 dae of nege maande.

Klasaktiwiteit: GROEPBESPREKING OOR VOORTPLANTING

1. Wat is:

a) IMPLANTERING

b) OVULASIE

c) FETUS

d) PUBERTEIT

e) MENSTRUASIE

2. Voltooi die tabel:

STRUKTUUR FUNKSIE
Testis
Ovaria
Penis
Skrotum
Uterus
Fallopiese buise
Plasenta
Naelstring

3. Wat is 'n EKTOPIESE SWANGERSKAP?

4. Hoe ontstaan :

a) identiese of monosigotiese tweelinge?

b) nie-identiese of disigotiese tweelinge?

c) siamese tweelinge?

5. Wie (pa of ma) bepaal die geslag van die baba? Verduidelik.

Assessering: KLASBESPREKING

Kon jy die vrae en tabel voltooi?

[LU 1.3]

Assessering

LU 1

Wetenskaplike Ondersoek

Die leerder is in staat om met selfvertroue op weetgierigheid oor natuurverskynsels te reageer, en om binne die konteks van wetenskap, tegnologie en die omgewing verbande te ondersoek en probleme op te los.

Dit is bewys as die leerder:

1.1 ondersoeke kan beplan;

1.2 ondersoek kan uitvoer en data kan versamel;

1.3 data kan evalueer en bevindinge kan kommunikeer.

Memorandum

Voortplanting by die mens

KLASAKTIWITEIT: GROEPBESPREKING – VOORTPLANTING

1. a) vasheg van embrio aan uteruswand

b) vrystelling van eiersel uit ovarium

c) ontwikkelde embrio na twee maande

d) geslagsrype fase by seuns en meisies

e) uitwerping van voorbereidingslaag in maandelikse siklus

2. Voltooi die tabel:

STRUKTUUR FUNKSIE
Testis Vorm spermselle
Ovaria Vorm eierselle
Penis Oordragfunksie
Skrotum Beskerm en hou testis buite liggaam
Uterus Spiersak vir ontwikkelende fetus
Fallopiese buise Afleibuis vanaf ovarium na uterus; plek van bevrugting
Plasenta Voedingsweefsel wat vorm wanneer embrio implanteer
Naelstring Buis wat fetus en plasenta verbind

3. swangerskap waar embrio heg aan fallopiese buiswand ipv uterus

4. a) enkele sigoot wat vroeg splits – identiese informasie; altyd dieselfde geslag

b) twee sigote en twee verskillende spermselle; twee verskillende individue

c) identiese splitsing wat onvoltooid is

5. pa met X of Y chromosoom wat hy doneer

Questions & Answers

Do somebody tell me a best nano engineering book for beginners?
s. Reply
what is fullerene does it is used to make bukky balls
Devang Reply
are you nano engineer ?
s.
what is the Synthesis, properties,and applications of carbon nano chemistry
Abhijith Reply
so some one know about replacing silicon atom with phosphorous in semiconductors device?
s. Reply
Yeah, it is a pain to say the least. You basically have to heat the substarte up to around 1000 degrees celcius then pass phosphene gas over top of it, which is explosive and toxic by the way, under very low pressure.
Harper
how to fabricate graphene ink ?
SUYASH Reply
for screen printed electrodes ?
SUYASH
What is lattice structure?
s. Reply
of graphene you mean?
Ebrahim
or in general
Ebrahim
in general
s.
Graphene has a hexagonal structure
tahir
On having this app for quite a bit time, Haven't realised there's a chat room in it.
Cied
what is biological synthesis of nanoparticles
Sanket Reply
what's the easiest and fastest way to the synthesize AgNP?
Damian Reply
China
Cied
types of nano material
abeetha Reply
I start with an easy one. carbon nanotubes woven into a long filament like a string
Porter
many many of nanotubes
Porter
what is the k.e before it land
Yasmin
what is the function of carbon nanotubes?
Cesar
I'm interested in nanotube
Uday
what is nanomaterials​ and their applications of sensors.
Ramkumar Reply
what is nano technology
Sravani Reply
what is system testing?
AMJAD
preparation of nanomaterial
Victor Reply
Yes, Nanotechnology has a very fast field of applications and their is always something new to do with it...
Himanshu Reply
good afternoon madam
AMJAD
what is system testing
AMJAD
what is the application of nanotechnology?
Stotaw
In this morden time nanotechnology used in many field . 1-Electronics-manufacturad IC ,RAM,MRAM,solar panel etc 2-Helth and Medical-Nanomedicine,Drug Dilivery for cancer treatment etc 3- Atomobile -MEMS, Coating on car etc. and may other field for details you can check at Google
Azam
anybody can imagine what will be happen after 100 years from now in nano tech world
Prasenjit
after 100 year this will be not nanotechnology maybe this technology name will be change . maybe aftet 100 year . we work on electron lable practically about its properties and behaviour by the different instruments
Azam
name doesn't matter , whatever it will be change... I'm taking about effect on circumstances of the microscopic world
Prasenjit
how hard could it be to apply nanotechnology against viral infections such HIV or Ebola?
Damian
silver nanoparticles could handle the job?
Damian
not now but maybe in future only AgNP maybe any other nanomaterials
Azam
Hello
Uday
I'm interested in Nanotube
Uday
this technology will not going on for the long time , so I'm thinking about femtotechnology 10^-15
Prasenjit
can nanotechnology change the direction of the face of the world
Prasenjit Reply
At high concentrations (>0.01 M), the relation between absorptivity coefficient and absorbance is no longer linear. This is due to the electrostatic interactions between the quantum dots in close proximity. If the concentration of the solution is high, another effect that is seen is the scattering of light from the large number of quantum dots. This assumption only works at low concentrations of the analyte. Presence of stray light.
Ali Reply
how did you get the value of 2000N.What calculations are needed to arrive at it
Smarajit Reply
Privacy Information Security Software Version 1.1a
Good
My ma het umfeseem en ha voete swel baie en sy kani uriene afslaan ni wat kan dit veroorsaak
Miggie Reply

Get the best Algebra and trigonometry course in your pocket!





Source:  OpenStax, Natuurwetenskappe graad 9. OpenStax CNX. Sep 15, 2009 Download for free at http://cnx.org/content/col11068/1.1
Google Play and the Google Play logo are trademarks of Google Inc.

Notification Switch

Would you like to follow the 'Natuurwetenskappe graad 9' conversation and receive update notifications?

Ask